Je gordijnen gingen vroeger maar twee kanten op: open of dicht, met je eigen hand. Dat verandert. Steeds meer Nederlandse huizen krijgen gordijnen en rolgordijnen die zelf weten wanneer ze moeten bewegen, op basis van een tijdstip, de zonnestand of gewoon een knopje op je telefoon. Het is geen gadget voor techneuten meer, het zit inmiddels in de gewone winkelschappen van IKEA en de Hornbach.
Wat zo'n systeem heet, is domotica: de verzamelnaam voor techniek die je huis een beetje zelfstandig laat meedenken. Gordijnen zijn daarbinnen een van de makkelijkste toepassingen, want je hoeft er geen stopcontact voor open te breken.
Wat slimme gordijnen precies kunnen
Een slim gordijn of rolgordijn heeft een ingebouwde motor die je op vier manieren aanstuurt: met een afstandsbediening, via een app, met je stem (Google Home, Siri of Alexa) of volgens een vast schema. Je stelt bijvoorbeeld in dat de gordijnen om 7 uur open gaan en bij zonsondergang weer dicht, zonder dat je er nog aan denkt. Sommige systemen reageren ook op een lichtsensor, zodat ze zelf dichtgaan als de zon vol op het raam staat.
Daarmee vullen ze een gat dat gewone raamdecoratie altijd had: die doet precies wat jij op dat moment doet, en niets als je er niet bent. Lees je je in over hoe je raamdecoratie kiest, dan is de motorisatie eigenlijk de laatste stap die je bovenop die keuze zet.
Heb je al gordijnen die je niet wilt vervangen, dan hoeft dat geen probleem te zijn. Er bestaan losse motortjes, zoals de SwitchBot Curtain, die je op je bestaande rail klikt. Zo'n motortje trekt het gordijn dat er al hangt gewoon open en dicht, en dat is vaak een stuk goedkoper dan een compleet nieuw systeem kopen.
Dit kosten de bekendste merken
IKEA's Fyrtur is het bekendste instapmodel: een verduisterend rolgordijn dat je vanaf ongeveer 119 euro koopt voor de smalste maat van 60 centimeter, en rond de 159 euro voor de breedste variant van 140 centimeter. Je stuurt het aan met de IKEA Home smart app of een los knopje, en de accu gaat op een volle lading ongeveer een jaar mee.
Een stap hoger zit Somfy, dat niet alleen rolgordijnen maakt maar ook plissés, jaloezieën en duo-rolgordijnen met fluisterstille motoren. Die accu's installeer je draadloos, zonder elektricien, en laad je meestal maar één of twee keer per jaar op. Via de TaHoma-app maak je scenario's, zoals alle ramen gelijktijdig dicht zodra je het huis uit loopt. Voor wie echt alles op maat wil, zoals brede schuifwanden of een hele serre vol raampartijen, bestaan er ook maatwerksystemen van gespecialiseerde zonweringbedrijven, maar dan betaal je al snel een paar honderd euro per raam.
Energie besparen zonder erbij na te denken
Het grootste praktische voordeel zit niet in het gemak, maar in je energierekening. Gordijnen en rolgordijnen die automatisch dichtgaan zodra de zon vol op het glas staat, houden je woonkamer in de zomer merkbaar koeler, waardoor de airco minder hard hoeft te werken. In de winter werkt het andersom: als ze bij het donker worden meteen dichtgaan, houd je warmte binnen die anders tegen het glas wegkoelt. Dat is precies het principe waar een slimme woning in de basis op draait: niet meer techniek om de techniek, maar kleine automatische beslissingen die je anders zelf steeds vergeet te nemen.
Het verschil merk je niet in één middag, maar wel aan het einde van een stookseizoen. Een paar graden minder stoken omdat je gordijnen 's avonds precies op tijd dicht gaan, telt op. En in de zomer geldt het omgekeerde: dicht blijven tijdens de heetste uren van de dag voorkomt dat je woonkamer als een broeikas opwarmt, terwijl jij op je werk zit en er niemand is om het raam op tijd te bedekken.
Ook handig als je niet thuis bent
Een tweede voordeel krijg je er gratis bij: gordijnen die vanzelf opengaan, maken je huis van buitenaf gewoon bewoond. De ANWB noemt dit als een van de simpelste manieren om je huis veilig achter te laten tijdens vakanties: een tijdschakelaar op licht en raamdecoratie maakt voor een voorbijganger niet meteen duidelijk dat er niemand thuis is. Een smartphone-app geeft je daarbij net iets meer controle dan een ouderwetse tijdschakelaar, omdat je op afstand nog kunt bijsturen als het weer plotseling omslaat.
Zo begin je zonder meteen je hele huis te verbouwen
Je hoeft niet in één keer alle ramen te motoriseren. Begin met de kamer waar je de meeste zon binnenkrijgt, meestal de woonkamer of een slaapkamer op het zuiden, en test daar een enkel rolgordijn. De meeste systemen werken op batterijen en hebben geen vaste bedrading nodig, dus je monteert ze net als een gewoon gordijnrails. Werk je toch al aan andere slimme onderdelen in huis, zoals meubels met verstopte techniek, dan sluiten gordijnen daar naadloos op aan: dezelfde app, hetzelfde schema, één huis dat een stukje minder aandacht van jou nodig heeft.